BACKSTAGE: Lieve bij VPRO Argos

door | 20 jan, 2024 | Backstage | 0 Reacties

Tijdens mijn sollicitatiegesprek bij het onderzoeksjournalistieke radioprogramma Argos voelde ik het al helemaal: dit is de plek voor mij. Niets bleek minder waar. Geen enkele dag op de redactie is hetzelfde en er is alle mogelijkheid om te groeien. De ene dag hang je elk uur wel met een bron aan de lijn en is je hoofd aan het einde van de dag overvol. Op een andere dag overleg je weer over journalistieke ethische dilemma’s en gaat de dag te snel voorbij.

Journalistieke dilemma’s

Bij Argos begint elke dinsdagochtend met een (vaak) twee uur durende redactievergadering. Een goede manier om snel wakker te worden door de pittige materie die er behandeld wordt. Tijdens de vergadering wordt de uitzending van afgelopen zaterdag geëvalueerd en wordt er vooruitgeblikt op de komende weken.

De eerste redactievergadering was direct heel interessant. Die zaterdag ging de uitzending over #MeToo op universiteiten, waarbij in de vergadering de vraag was of we de hoogleraar die beschuldigd werd bij naam konden noemen of niet. Er ontstond een redelijk felle discussie, en ik genoot van elke seconde. Op school leer je in het eerste jaar natuurlijk wel iets over dit soort ethische afwegingen, maar de echte afweging moeten maken heeft toch iets magisch.

Bij Argos kun je werken met gevoelige onderwerpen, zoals bijvoorbeeld het onderzoek naar de illegale handel in het zelfdodingsmiddel Nembutal. Dit was het onderwerp van een radio-uitzending, waarbij ik de vrijheid had om er een eigen online artikel bij te maken. Ik koos ervoor om het verhaal van Olax uit de uitzending te belichten. Hij probeerde meerdere keren het medicijn te bestellen, maar werd keer op keer opgelicht. Het schrijven van dit artikel was lastig, omdat je elk woord op een weegschaal moet leggen en er erg op moet letten dat je mensen geen handleiding geeft hoe ze zelfmoord moeten plegen. In de woorden van redacteur Hansje: “Je wil niet gebeld worden dat iemand is overleden vanwege onze uitzending.” Iets om goed op te letten dus.

Bellen, bellen en nog meer bellen

Bij Argos, en ik denk elke redactie, is het belangrijk dat je geen belang hebt. Zo bel je met deskundigen, verantwoordelijken en met andere journalisten om informatie te verzamelen. Een goed voorbeeld hiervan is dat ik vorige week de politie moest bellen om te horen waarom zij bij een bepaalde zitting niet aanwezig waren. Een goede manier om kritisch te leren interviewen en door te vragen. Ik heb bij Argos geleerd dat je bij dit soort gesprekken iemand moet spreken vanuit de rol die diegene vervult en niet vanuit de persoon. Anders wordt het voor jezelf te persoonlijk en is het moeilijker om kritische vragen te stellen.

Nu we het toch over bronnen hebben, van een ervaren redacteur op de redactie heb ik geleerd dat je als journalist altijd troeven achter de hand moet houden. Hij werkt zelf al 25 jaar in het journalistieke vak en is een soort wandelende bijbel geworden voor de stagiairs. Hij vertelde me dat je “soms best een beetje een rat mag zijn”. Hij had het toen over het eerste gesprek dat hij voerde met de hoogleraar uit ons verhaal over #MeToo op universiteiten. Hij had dit gesprek opgenomen zonder het de hoogleraar te vertellen, en toen de hoogleraar met een advocaat begon te dreigen toverde hij opeens dat audiobestand tevoorschijn.

De wereld van de transgenderzorg

Een groot deel van mijn tijd bij Argos werd opgevuld door het doen van onderzoek naar zelfmedicatie onder transpersonen. Voor iedereen die niet weet wat dat is: het betekent heel kort dat je online cross-sekse-hormonen bestelt en die gebruikt, heel vaak zonder dat daar medische of psychologische begeleiding bij is. Dit idee had ik gepitcht tijdens mijn sollicitatiegesprek, en mijn stagebegeleider vond het zo’n goed idee dat ik samen met Hansje in de wereld van de transgenderzorg ben gedoken.

Tijdens al het researchen kwamen we erachter dat er in de media al veel aandacht is besteed aan zelfmedicatie; ons onderzoek zou daar niet veel aan toe kunnen voegen. Maar, via via kwamen we terecht bij de online transkliniek GenderGP. Bij deze ‘gender huisarts’ heb je één á twee gesprekken, waarna je met hormonen kan beginnen of bijvoorbeeld een doorverwijzing krijgt voor operaties. Voor veel mensen is dit een laatste redmiddel om de lange wachtlijsten in de reguliere zorg door te komen. We besloten ons voornamelijk hierop te richten, omdat we er door velen voorgesprekken achter kwamen dat er meerdere dingen niet helemaal goed liepen bij de organisatie. Het was vrij bijzonder, want bij bijna elk gesprek dat we voerden, hoorden we wel iets dat niet goed was gegaan bij GenderGP. Zo werden onder andere bloedwaardes niet goed gecontroleerd, wil de eigenaar na een gesprek van tien minuten iemand hormonen kunnen voorschrijven en lijkt het erop dat er geen GGZ-psychologen in dienst zijn.

Tijdens de vele maanden dat we met dit onderwerp bezig waren, kwamen we er wel achter dat het een ingewikkeld onderwerp is om iets over te maken. Wellicht heb je de Zembla-uitzending over het transgenderprotocol voorbij zien komen. De journalisten hadden waarschijnlijk goede intenties, maar bijna de hele transgemeenschap was boos en stortte zich op de journalisten en de omroep die de uitzending had gemaakt. Dit is een voorbeeld om aan te tonen dat het een heel gepolariseerd onderwerp is. Eigenlijk ben je vrij snel transfoob als je als journalist kritische vragen stelt bij de transzorg. Dit is iets waar Hansje en ik vele gesprekken over hebben gevoerd, en wat we ook bij vele interviews terug hoorden komen. “Maak hier nou geen uitzending over, straks zorg je ervoor dat mensen helemaal geen zorg meer kunnen krijgen.”

Mijn eindconclusie over mijn stage bij Argos? Ik heb in elk geval geleerd om over elke stap in het proces na te denken, troeven achter de hand te houden en ik heb geleerd dat je als journalist soms best een beetje een rioolrat mag zijn.

En leuke tip: luister op 20 januari om 14 uur op NPO Radio 1 naar mijn uitzending over de transgenderzorg in Nederland.

0 reacties

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *